CIDI en Kerk in Actie botsen over steun aan Palestijns-christelijke hulporganisatie Sabeel
Dit artikel stond eerder in het ND
In een nieuw rapport zet CIDI vraagtekens bij Nederlandse kerkelijke steun aan organisaties in de Palestijnse gebieden. Een van de organisaties die wordt genoemd is Sabeel, een Palestijns-christelijke partner van Kerk in Actie. Volgens CIDI gaat Sabeel in haar kritiek op Israël te ver. Kerk in Actie herkent dat beeld niet en zegt dat de organisatie juist werkt aan toerusting en verzoening.
Het rapport Nederlandse financiering van Palestijnse en Israëlische NGO’s 2026 werd dinsdagavond in Den Haag gepresenteerd. Publicist Kees Broer schreef het rapport in opdracht van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI).
Broer volgt in het rapport hoe Nederlands kerk- en belastinggeld terechtkomt bij organisaties in Israël en de Palestijnse gebieden. Zijn conclusie: Nederlandse hulporganisaties houden zich niet meer alleen bezig met hulpverlening, maar treden steeds vaker op als politieke actie- en lobbyorganisaties.
Kerk in Actie
Ook Kerk in Actie, de hulporganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland, krijgt kritiek. Volgens CIDI is geld van Kerk in Actie terechtgekomen bij onder meer Sabeel en Rabbis for Human Rights, een Israëlische rabbijnenorganisatie die opkomt voor mensenrechten van Palestijnen.
Kerk in Actie bevestigt dat de genoemde geldstromen grotendeels kloppen. Wel zouden sommige bedragen in het rapport afwijken van de eigen administratie, onder meer door gebroken boekjaren bij partnerorganisaties. De financiële steun loopt nog steeds. Naast Sabeel en Rabbis for Human Rights wordt ook Sadaka-Reut ondersteund.
Volgens Kerk in Actie is de samenwerking met Sabeel bedoeld om de Palestijns-christelijke gemeenschap in Israël en de Palestijnse gebieden te ondersteunen. Jarenlang steunde Kerk in Actie een Bijbelstudieprogramma van Sabeel. Inmiddels gaat het geld naar de Old City Hub in de Oude Stad van Jeruzalem, een ontmoetingsplek voor randkerkelijke christenen en moslims.
‘Golgotha’
CIDI heeft vooral moeite met de taal van Sabeel. Oprichter Naim Ateek vergeleek het lijden van Palestijnen in 2001 met de kruisiging van Jezus. ‘Palestina is één grote Golgotha geworden’, citeert het rapport hem. Ook sprak hij over ‘het kruisigingssysteem van de Israëlische overheid’.
Volgens onderzoeker Broer gaat het niet alleen om oude uitspraken. In een nieuwjaarsverklaring voor 2025 sprak Sabeel volgens het rapport over ‘Israëlische genocide’, ‘Israëlische uitroeiing’ en ‘de kwaadaardige plannen van het zionisme’.
Kerk in Actie zegt niet letterlijk bekend te zijn geweest met alle genoemde uitspraken, maar noemt de toon ‘niet verrassend’. Volgens de organisatie gebruiken veel Palestijnse partners termen als genocide en verbinden zij hun eigen lijden met dat van Christus.
Tegelijk vindt Kerk in Actie dat een deel van de citaten gedateerd is. De uitspraken komen van Ateek, die niet meer de dagelijkse leiding heeft. Volgens Kerk in Actie heeft Sabeel zich de afgelopen jaren ontwikkeld. Zo zou de organisatie onderzoek hebben gedaan naar antisemitisme in eigen kring en zouden medewerkers trainingen bij Yad Vashem hebben gevolgd.
Kerk in Actie vindt niet dat Sabeel buiten de kerkelijke opdracht tot vrede en verzoening valt. Volgens de organisatie zet Sabeel zich juist daarvoor in, terwijl zij zich tegelijk uitspreekt tegen onrecht. ‘Dat kan hand in hand’, aldus Kerk in Actie.
De steun aan Sabeel wordt naar aanleiding van het rapport niet opnieuw beoordeeld, laat de woordvoerder weten.
Breder verwijt
Het CIDI-rapport gaat niet alleen over Kerk in Actie. Broer richt zich ook op organisaties als Oxfam Novib, PAX en SOMO. Die ontvangen volgens het rapport veel overheidsgeld, maar bestrijden tegelijk het Nederlandse Israëlbeleid via rechtszaken.
CIDI wijst onder meer op procedures over de export van F-35-vliegtuigonderdelen naar Israël. De organisatie noemt dat ‘lawfare’: het gebruik van de rechtszaal als politiek strijdmiddel.
Die lezing is omstreden. Ngo’s en juristen zien dergelijke procedures juist als onderdeel van de rechtsstaat. De overheid moet zich houden aan internationale verdragen en regels rond wapenexport. Als daar twijfel over bestaat, mag de rechter toetsen of het beleid rechtmatig is.
Broer benadrukt in het rapport dat CIDI niet tegen humanitaire hulp aan Palestijnen is. De centrale vraag is volgens hem of Nederlands kerk- en belastinggeld terechtkomt bij organisaties die bijdragen aan vrede, of bij organisaties die Israël als staat in diskrediet brengen.
Waardeer dit artikel!
Jouw steun maakt onafhankelijke journalistiek mogelijk! Dit artikel las je gratis, maar het schrijven kostte tijd en onderzoek. Wil je bijdragen aan deze journalistiek? Met een kleine donatie help je mij om dit werk voort te zetten.
Elke bijdrage, groot of klein, maakt een verschil. Dank je wel!
